Marek Grechuta – Gdzieś w nas – Złota kolekcja vol.2

Marek Grechuta – Gdzieś w nas – Złota kolekcja vol.2
Marek Grechuta – Złota Kolekcja – Porównaj ceny w Nokaut.pl

Informacje:
Data produkcji: 2004
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Lista utworów:

1. Pieśń wigilijna
2. Miłość drogę zna
3. Nie wiem o trawie
4. Nie dotykaj dzikich róż
5. Motorek
6. Głos
7. Kazimierz Dolny nad Wisłą
8. Historia pewnej podróży
9. Wolność
10. Dzieciństwo moje
11. Więc to nie tak
12. Odkąd jesteś
13. Zazdrośnicy
14. Gdzieś w nas
15. Na szarość naszych nocy
16. Lanckorona
17. Śniło mi się i pamiętam
18. Tajemniczy uśmiech
19. Żyj tą nadzieją
20. Pewność
21. Miłość
22. Kraków (duet z zespołem Myslovitz)

Marek Grechuta – Złota Kolekcja vol.1 & 2

Marek Grechuta. Złota Kolekcja vol.1 & 2

Marek Grechuta – Złota Kolekcja vol.1 & 2  – Porównaj ceny w Nokaut.pl

Informacje:
Data produkcji: 2008
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Opis:

1998-2008. Złota Kolekcja ma już 10 lat. Z tej właśnie okazji na rynku ukaże się wydanie dwóch płyt Mark Grechuty, które ukazały się w serii Złota Kolekcja. Do płyt dołączona zostanie książeczka z zupełnie nowym tekstem Złotego Kolekcjonera i ze zdjęciami Artysty. Dodatkowym elementem będzie elegancka obwoluta z tłoczonymi literami.

Lista utworów:

Dni, których nie znamy
1.     Niepewność
2.     Nie dokazuj
3.     Serce
4.     Będziesz moją panią
5.     Tango Anawa
6.     Świecie nasz
7.     Gdziekolwiek
8.     Dni, których nie znamy
9.     Muza pomyślności
10.     W dzikie wino zaplątani
11.     Wesele
12.     W malinowym chruśniaku
13.     Jeszcze pożyjemy
14.     Ocalić od zapomnienia
15.     Świat w obłokach
16.     Wiosna – ach to ty
17.     Pomarańcze i mandarynki
18.     Gaj
19.     Gdzieś w nas
20.     Hop szklankę piwa
21.     Korowód

Gdzieś w nas

1.     Pieśń wigilijna
2.     Miłość drogę zna
3.     Nie wiem o trawie
4.     Nie dotykaj dzikich róż
5.     Motorek
6.     Odkąd jesteś
7.     Kazimierz dolny nad Wisła
8.     Historia pewnej podróży
9.     Wolność
10.     Głos
11.     Dzieciństwo moje
12.     Więc to nie tak
13.     Zazdrośnicy
14.     Gdzieś w nas
15.     Na szarość naszych nocy
16.     Lanckorona
17.     Śniło mi się i pamiętam
18.     Tajemniczy uśmiech
19.     Żyj tą nadzieją
20.     Pewność
21.     Miłość
22.     Kraków

Marek Grechuta – Niezwykłe Miejsca

Marek Grechuta – Niezwykłe Miejsca
Marek Grechuta – Niezwykłe Miejsca – Porównaj ceny w Nokaut.pl

Informacje:
Data produkcji: 2003
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Lista utworów:

1 Widok Z Balkonu (lanckorona)
2 Jakby Wypłynął Nagle (opera W Sydney)
3 Góry Me Wysokie (zakopane)
4 Jaki Jest Kwiat (paryż)
5 Gdzieś Na Mapy Skraju (zamość)
6 Stara Historia (ateny)
7 Jak Perła Między Wzgórzami (kazimierz
Dolny Nad Wisłą)
8 Wokół Zaczarowany Świat (wenecja)
9 Moje Miasto Kraków (kraków)
10 Jak Wielkie Jabłko (nowy Jork)
11 Prom Na Wiśle Pod Tyńcem (bonus Track)
12 Sozopol (bonus Track)
13 Kraków (bonus Track)

Marek Grechuta – Droga za widnokres

Marek Grechuta – Droga za widnokres
Marek Grechuta – Droga za widnokres – Porównaj ceny w Nokaut.pl

Informacje:
Data produkcji: 2001
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Opis:

Originalny album z 1972 roku plus 7 dodatkowych nagrań.

Lista utworów:

1. Jeszcze pożyjemy
2. Gdziekolwiek
3. Może usłyszysz wołanie o pomoc
4. Wędrówka
5. Krajobraz z wilgą i ludzie
6. Pewność
7. Gdzieś w nas
8. Droga za widnokres
9. Nie szukaj niczego po kątach
10. W ciszy poranka
11. Wedrówka
12. Gdziekolwiek
13. Korowód
14. Droga za widnokres
15. Jeszcze pożyjemy

Marek Grechuta – Śpiewające obrazy

Marek Grechuta – Śpiewające obrazy
Marek Grechuta – Śpiewające obrazy – Porównaj w Nokaut.pl

Informacje:
Data produkcji: 2001
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Opis:

Czy można „wyśpiewać obraz”? Owszem – chociaż brzmi to paradoksalnie, Marek Grechuta udowodnił, że jest to możliwe. Inspiracją do powstania cyklu nowych pieśni było tym razem… malarstwo. Grechuta lubi obrazy, zwłaszcza impresjonistów. Sam jest zresztą utalentowanym malarzem – swoje prace plastyczne wystawia od dawna. Wybrał więc ulubione obrazy swoich mistrzów i… ożywił je – muzyką i słowami, tworząc w pełni autorski album tematyczny i po raz kolejny zaskakując słuchaczy.

„Kawiarnia w nocy” (Van Gogh). Grechuta wciela się tu w postać kloszarda, którego bełkotliwy monolog komentuje tytułową kawiarnię, ale też – w bezbłędnie trafionych obserwacjach – samą twórczość holenderskiego mistrza: „widać, że stół stoi trochę twardziej”. W tekście pojawia się również określenie „portrecik tej muzyczki” – autokomentarz odwracający sytuację: czy można „namalować muzykę”?

„Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte” (Seurat). Autor muzyki i wiersza szuka sposobu na oddanie panującej na obrazie ciszy, dając zarazem wyraz swojej tęsknocie za odmalowaną tu sielanką. W kolejnych „śpiewających obrazach” pojawiają się głosy kobiece – Grechuta zaprosił do współpracy dwie śpiewające aktorki Teatru Starego w Krakowie: Dorotę Pomykałę i Urszulę Kiebzak.

„Akrobatka na piłce” (Picasso) to utwór iście „akrobatyczny” i w muzyce i słowach. Natomiast „Parasole” (Renoir) natchnęły Grechutę do wyciągnięcia z odmalowanej sytuacji daleko idących wniosków – deszczyk ujawnia całą gamę tłumionych uczuć!

„Portret Czechowskiej” (Modigliani) podsunął pomysł na rozpisanie w formie dialogu sceny w pracowni artysty – zziębnięta modelka fantazjuje niefrasobliwie na temat… aparatu fotograficznego („ale to chyba kosztowałoby miliony”).

„Tancerka z bukietem” (Degas) zawiera wyjątkowo współczesne przesłanie: artystka rewiowa marzy, by przynajmniej raz zrobić coś nie pod publikę. „Piruet przed nikim” to doskonały komentarz „medialny” w czasach, kiedy liczy się tylko „oglądalność”.

„Śniadanie na trawie” (Manet) zainspirowało Grechutę do odbrązowienia polskiej fascynacji wszystkim co francuskie (kuchnia i moda) i artysta czyni z typową dla siebie ironią, ożywiając przy okazji liczne stereotypy, takie jak żabki i ślimaczki…

„Pejzaż podwawelski” (Wyspiański) to silny akcent narodowy. Manifest polskości, zawarty w ostrej krytyce upadku pogrążającego się w brudzie Krakowa, wzbogacony świadomą stylizacją partii fortepianu na styl Chopina. Godne zwieńczenie dzieła.

Drugą stronę oryginalnego longplaya otwierała muzyka do inscenizacji teatralnej „Otella” Szekspira, wystawionej w Zamościu z okazji 400-lecia miasta – rodzinnego miasta Grechuty. Po dynamicznym Otwarciu kurtyny pojawia się stylizowany hejnał dworski i krótkie utwory związane z charakterystyką postaci (Opowieść Otella o Desdemonie zdobi kobieca wokaliza i mormorando Grechuty). Pośród radosnych motywów muzycznych – poprzedzających w dramacie zbrodnię – wyróżnia się Pieśń biesiadna Otella, o iście biesiadnym tekście. Całość wieńczy piękna kompozycja Ostatnia pieśń Desdemony z wokalizą Urszuli Kiebzak.

Dwie ostatnie piosenki na tej płycie powstały do wierszy Józefa Czechowicza, którego poezja zafascynowała Grechutę już wcześniej (Motorek). Księżyc w rynku to kameralna opowieść o mieście (Lublin), które przypominało artyście jego rodzinny Zamość, gdzie on sam widywał „księżyc w rynku” i mieszkał przy ulicy Grodzkiej. Knajpa, piosenka ekspresyjna jak sam wiersz, oddaje dekadencki nastrój nocnego życia Polski międzywojennej, świata fałszywego blichtru, gdzie limuzyny i gabinety nie chronią przed poczuciem zagrożenia, albowiem bal rozgrywa się nad przepaścią.

Koncert zza ściany to utwór instrumentalny, ale nie powstał dla teatru, ani dla kina. Romantyczna muzyka wyrażała sprzeciw artysty przeciwko agresywnym dźwiękom dobiegającym zza ścian naszych domów – także dźwiękom muzyki rockowej, której nowe oblicze sam Grechuta kształtował kilka lat wcześniej z grupą WIEM.

Lista utworów:

1 Patrz, Już Wszyscy Poszli
2 Cisza Oddechu Trawy
3 Szary Gołąb Na Ramieniu
4 Mieć Taki Deszcz, Gdy Świeci Słońce
5 Gdyby Był Taki Aparat
6 Piruet Na Polnej Drodze
7 Inna Kuchnia, Inna Moda
8 Śniło Mi Się I Pamiętam
9 Otwarcie Kurtyny
10 Hejnał Otella
11 Motyw Jagona
12 Opowieść Otella O Desdemonie
13 Taniec Weselny Desdemony
14 Pieśń Biesiadna Otella
15 Ostatnia Pieśń Desdemony
16 Księżyc W Rynku
17 Knajpa
18 Koncert Zza Ściany
19 Marcelle Lender Tańcząca Bolero
20 Kobieta Niesie Chleb
21 Skąd Przychodzimy, Kim Jesteśmy, Dokąd
Idziemy
22 Tajemniczy Uśmiech („gioconda”)
23 Akrobatka Na Piłce
24 Tancerka Z Bukietem
25 Śniadanie Na Trawie
26 Walc Ducha Zamkowego
27 Marsz Na Pustyni
28 Dziad I Baba
29 Czaty
30 Znasz-li Ten Kraj
31 Do Łezki Łezka

Marek Grechuta – Pieśni do słów Tadeusza Nowaka

Marek Grechuta – Pieśni do słów Tadeusza Nowaka
Marek Grechuta – Pieśni do słów Tadeusza Nowaka – Porównaj ceny !

Informacje:
Data produkcji: 2001
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Opis:

Album PIEŚNI MARKA GRECHUTY DO SŁÓW TADEUSZA NOWAKA zawiera fragmenty widowiska „Zapach łamanego w rękach chleba”, którego premiera odbyła się w Poznaniu w ramach Wiosny Estradowej 1979 (Marek Grechuta zdobył nagrodę dla najlepszego kompozytora przeglądu). Materiałem literackim stały się tu wiersze Tadeusza Nowaka, najbardziej – po Leśmianie – metafizycznego z polskich poetów.
„Cudowny język Nowaka” zachwycił Grechutę już wcześniej, gdy komponował piosenkę Krajobraz z wilgą i ludzie, znaną z albumu DROGA ZA WIDNOKRES. Tym razem sięgnął głównie po wiersze z tomików „Psalmy” (1971) i „Psalmy nowe” (1978). Grechuta po raz pierwszy komponował na tak wielki aparat wykonawczy – orkiestra i chór madrygalistów pomogły mu stworzyć brzmienie równie oryginalne, co sama poezja Nowaka. Artysta uważa, że „dopiero pracując nad PIEŚNIAMI pokazał w pełni swoje możliwości kompozytorskie”. W wierszach Nowaka ożywa galeria postaci – staruszek z fajką, kramarz i anioł, wiejski głupek i Magdalena, żebracy, królowie i zbójcy. Dlatego Grechuta zaangażował do projektu innych wykonawców i precyzyjnie rozdzielił pomiędzy nich role.
Magda Umer, głos delikatny i liryczny, reprezentuje najbardziej ulotny, duchowy element PIEŚNI (Wody są czyste z „zaświatową” wokalizą Grechuty w zakończeniu). Teresa Haremza jest patetyczna, wręcz wzniosła – jej głos stworzony do śpiewania psalmów (Za lasami za wodami i W małym miasteczku). Marian Opania, świetny głos aktorski, wnosi tak niezbędny w poezji Nowaka element ludyczny – czy w recytacji (Spił się mój anioł ), czy w pieśni (Chcę być pomylony). Warto zwrócić uwagę, jak zróżnicowane tło muzyczne przypisał kompozytor każdemu z tych głosów.
Sam Grechuta wykonuje utwory o wielkiej rozpiętości stylistycznej. Jest wśród nich senna ballada Bolą mnie nogi, jest przekorna deklaracja Nie wiem o trawie (jedyny utwór z tego projektu, który przetrwał w jego repertuarze estradowym). Żebrak bo żebrze to dzika, ekspresyjna pieśń zbójecka, skontrastowana z liryczną apoteozą brzozy – panny młodej, której białe „bandaże boże” symbolizują bezbronność i niewinność. Zwraca uwagę skala głosu Grechuty, rozpoczynającego utwór basem, by skończyć go w wysokim rejestrze tenoru.
Psalm O Magdaleno otwiera brawurowo wykonana partia a cappella, a zamyka recytacja fragmentu Autoportretu Nowaka, wiersza z tomu „Kolędy stręczyciela” (1962). Jest to utwór o zmieniającej się niemal z taktu na takt płynnej, rozwijającej się formie, ale żadna z zamieszczonych tu kompozycji nie odznacza się tak rozbudowaną strukturą, jak kolęda karczmarza, Pod ubogie niebo. Jest to kompozytorskie arcydzieło Marka Grechuty, utwór, który sam artysta zalicza do swych największych dokonań. Mamy tu całe PIEŚNI w jednej kropelce: „90-sekundową operę”, której dynamika i kontrasty aranżacyjne wystarczyłyby do zbudowania monumentalnego dzieła muzycznego. Nigdy wcześniej nie wtopiono tak wielu muzycznych treści w tak miniaturową formę.
Tę niezwykłą mozaikę psalmów, ballad i przewrotnych, świeckich kolęd, zamyka – paradoksalnie – psalm dziecinny, Dzieciństwo moje. Wiersz, tak intymny dla poety, wprowadza element spokoju i łagodności. I koi „odwiecznie jątrzącą się ranę”…
Podobnie jak w SZALONEJ LOKOMOTYWIE (do tekstu Stanisława Witkiewicza), także w PIEŚNIACH harmonia muzyki i słów jest pełna, skończona, absolutna. Jednak poetycki świat Nowaka jest bardziej złożony (przez co bardziej hermetyczny), niż majaczenia i wizje Witkacego. Poezja Nowaka – symboliczna, pełna kontrastów i paradoksów, ale przede wszystkim metafizyczna, unosząca się ponad czasem i obok przestrzeni – znalazła w muzyce Grechuty nie tylko ilustrację, ale… reprezentację.
Grechuta osiągnął w PIEŚNIACH rzecz zgoła niemożliwą – stworzył „wokół” poezji Nowaka odmienny od wszystkich dotąd znanych, niepowtarzalny muzyczny świat.

Daniel Wyszogrodzki

Lista utworów:

1. Stoja gorzkie pagórki
2. Gdzie ty jesteś
3. Nie wiem o trawie
4. Wody są czyste
5. Bolą mnie nogi
6. Za lasami za wodami
7. Spił sie mój anioł
8. Pod ubogie niebo
9. W małym miasteczku
10. Szła jedwabiem osobnym
11. O Magdaleno
12. Żebrak, bo żebrze
13. Królowie królowie
14. Chcę być pomylony
15. Matko Naturo
16. Dzieciństwo moje
17. Pieśń kronika
18. Nie dotykaj dzikich róż
19. Prom na Wiśle pod Tyńcem
20. Super ekspres
21. Historia pewnej podróży
22. Białe litery
23. Bo po to są
24. Muza Pomyślności
25. Głos
26. Gdzie mieszkasz nocy
27. Na szczerość naszych nocy

Marek Grechuta – Piosenki dla dzieci i rodziców

Marek Grechuta – Piosenki dla dzieci i rodziców
Marek Grechuta – Piosenki dla dzieci i rodziców – Porównaj ceny w Nokaut.pl

Informacje:
Data produkcji: 2001
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Opis:

Piosenki dla dzieci – pisane na przestrzeni lat dla syna, Łukasza – stanowiły ważną część twórczości Marka Grechuty, ale w formie zebranej ukazały się na płycie (była to początkowo kaseta magnetofonowa) dopiero w 1991 roku. Artysta pisał głównie utwory do własnych tekstów, a kiedy sięgał wyjątkowo po wiersze innych autorów, była to klasyka polskiej poezji, niekoniecznie dziecięcej: Brzechwa i Słowacki. To zamiłowanie do poezji, manifestowane przez Marka Grechutę doborem tekstów na „dorosłych? płytach odbiło się więc także w jego twórczości dla najmłodszych.

Efektem poetyckich fascynacji Grechuty są piosenki Niechaj mnie Zośka o wiersze nie prosi (do jednego z ulubionych wierszy Juliusza Słowackiego) oraz fragmenty widowiska telewizyjnego „Kopciuszek? (w reżyserii Andrzeja Maja – TVP, 1987), opartego po części na wierszach Jana Brzechwy. Większość ulubionych utworów Marka Grechuty dla dzieci powstała jednak do tekstów samego artysty. Natomiast jego związki z dziecięcym teatrem okazały się trwałe. I zaowocowały piosenkami.

Większość własnych nagrań dla dzieci Marek Grechuta zrealizował w październiku i listopadzie 1991 roku w studiu krakowskiego Teatru Bagatela. Ale – „Kopciuszek? to tylko jedna z licznych inscenizacji z jego muzyką i piosenkami – artysta wielokrotnie współpracował z Teatrem Telewizji, przy takich przedstawieniach, jak „Król i sroka?
(reżyseria Bożena Winnicka – TVP, 1985) czy bodaj najbardziej znanym: „Piękne jest królestwo moje? (TVP, 1995). W tym ostatnim, bajkę muzyczną Marka Grechuty do tekstów m.in. Krystyna Wodnickiej wykonują dzieci i młodzież amatorskiego Teatru Filystyn działającego przy Domu Kultury w Bielsku-Białej pod opieką Krystyny Małeckiej. Przedstawienie to zdobyło nagrodę Telewizji Dzieci i Młodzieży, przyznaną w 1995 roku na Puławskich Spotkaniach Lalkarzy.

Wróćmy jednak do autorskich piosenek Marka Grechuty dla dzieci. Najciekawsze z nich wydają się te wesołe, humorystyczne, ale prawdziwego mistrza poznajemy po utworach, które łączą elementy zabawy z pierwiastkiem edukacyjnym (jak znana Kołysanka zgadywanka). Warto zacytować fragmenty piosenki, prowokującej wykonawcę do niemal aktorskiej interpretacji. Grechuta wie, że dzieci mają doskonały „wykrywacz autentyzmu? i nie pozwalają się łatwo oszukać.

„Już idzie wiosna – z kwiatami pani, kładzie na śniegu z trawy dywanik. Wróbel z wysoka po okolicy szuka pierwszego kłosa pszenicy. Jak się pisze pszenica?? – tak zaczyna się ta zabawna kołysanka, przy której można sprawdzić u dziecka znajomość ortografii. „Wróbel na drzewie moknąć nie lubi, a wiatr mu z liścia parasol zgubił
Jak się pisze zgubił?? Do ulubionych piosenek Marka Grechuty należy niewątpliwie humorystyczna ballada Jadę pociągiem prawdziwym: „Jedzie pociąg jedzie, wiezie ludzi wiezie, puszcza dymu szare kłęby. Powiedz mi sąsiedzie, dokądże ty jedziesz
bo ja do Szklarskiej Poręby…? Ale jeżeli nawet puszczanie oka do rodziców nie jest najważniejszym kryterium oceny dobrej piosenki dla dzieci, to niewątpliwie bywa nim uniwersalność przekazu. Obie te cechy spełnia trzeci wielki przebój dziecięcy Marka Grechuty, Muszę dziś wykonać plan. Tutaj znajdujemy wszystko: humor, niewątpliwy walor edukacyjny, ale także czytelny satyryczny podtekst o przekazie wymierzonym w realia świata, w którym powstawały te piosenki. Zastanówmy się jednak, czy tak wiele się od tamtej pory zmieniło? Marej Grechuta ostrzega:

Bo ja tego znieść nie mogę
Że nie dbacie o przyrodę
Z mego okna widok marny
Chodnik szary asfalt czarny
Stoi słupek zamiast drzewa
Nic nie rośnie nie dojrzewa
Krasnoludek się zatruje
No a kto postawi dwóję?
Kto? No kto?

Lista utworów:

1 Piękne Jest Królestwo Nasze
2 Order Uśmiechu
3 Żył Raz Królewicz
4 Opowieść O Kopciuszku
5 Gdy Dzieci Tańczą
6 Niechaj Mnie Zośka O Wiersze Nie Prosi
7 Jadę Pociągiem Prawdziwym
8 Muszę Dziś Wykonać Plan
9 Kołysanka Zgadywanka
10 Pamiętajcie, Pamietajcie!
11 Zostawcie Nam
12 Śpij – Bajki Śnij
13 Czy To Pies, Czy To Bies
14 Matczyna Postać
15 Rozpoczęcie Opowieści O Kopciuszku
16 Ciągle W Kółko To Samo!
17 Płynie, Płynie Woda
18 Taniec Kopciuszka Z Królewiczem
19 Piekne Jest Królestwo Nasze
20 Pajac Teofil
21 Już Się Kończyły Czary-mary
22 Super Expres
23 Historia Pewnej Podróży
24 Świat W Obłokach
25 Dni, Których Nie Znamy

Marek Grechuta – Dziesięć ważnych słów

Marek Grechuta – Dziesięć ważnych słów

Informacje:
Data produkcji: 2000
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 1CD

Opis:

DZIESIĘĆ WAŻNYCH SŁÓW to kolejny w dorobku Marka Grechuty „album tematyczny”, a przy tym drugi – po ŚPIEWAJĄCYCH OBRAZACH z 1981 roku – w którym on sam jest autorem zarówno tekstów, jak i muzyki. Nigdy wcześniej w jego twórczości inspiracje nie były tak bezpośrednio związane z polską rzeczywistością – głównie w jej kontekście społecznym i kulturowym, choć nietrudno doszukać się tu subtelnych aluzji politycznych. Stało się to za sprawą zmian, jakie dokonały się w kraju na początku lat dziewięćdziesiątych. Zrozumiałe, że artystę najbardziej interesowały konsekwencje tych zmian w duchowej sferze życia.
Artysta mówi, że DZIESIĘĆ WAŻNYCH SŁÓW to „propozycja dla ludzi, którzy poszukują w życiu dróg i sięgają w tym celu po poezję”. Określa swe dokonanie jako
„dziesięć przykazań dla człowieka współczesnego” i nie zaprzecza, że pewna funkcja moralizatorska tych utworów była zamierzona. Ludzie – zwłaszcza młodzi – stanęli w obliczu nowych wyzwań i często czuli pustkę. Marek Grechuta podpowiada, jak odczytywać te teksty, nazywając je „swoim wademekum”. Czyli… przewodnikiem.
Autor nie kamufluje intencji. Już pierwsze słowa otwierającego album utworu – Ojczyzna – precyzyjnie określają jego postawę: „Gdy pytasz mnie, czym ojczyzna jest – odpowiem…”. Słowo „odpowiem” staje się kluczem do odczytania prezentowanych w tym zbiorze pieśni, jedenastym „ważnym słowem”. Współczesne wademekum Grechuty realizuje cel szczytny i śmiały: artysta nie ogranicza się do stawiania trudnych pytań (publicyści robią to codziennie), ale proponuje nam odpowiedzi, ponieważ tak pojmuje swoje posłannictwo.
Album otwierają dwie pieśni poświęcone pojęciom podstawowym, ale rozumianym różnie przez różnych ludzi. Ojczyzna, to dla Grechuty historia, mowa i sztuka – przede wszystkim tysiąc lat kultury „spoglądających nam w serce”. Za to Wolność jest „diamentem do oszlifowania” – bardziej środkiem niż celem. Kolejnym „ważnym słowem” jest Władza. Pieśń zawiera apel o odpowiedzialność i przewrotną przestrogę pod adresem elit rządzących: „ludzie pójdą nową drogą, nowy rząd wybiorą”. Satyryczne walory tego tekstu wydobyła Edyta Geppert, wykonując piosenkę w konwencji niemal kabaretowej.
Pieśń Prawo ujawnia podstawowy wzorzec, jaki posłużył Grechucie przy wyborze „dziesięciu ważnych słów”. Był nim oczywiście dekalog: „na początku było słynne Dziesięć Przykazań – z biegiem czasu przybywało ich coraz więcej.” Praca mówi o jednostkowej godności ludzkiego życia: „dobra praca nadaje sens życiu człowieka”, zaś Solidarność o zadaniach wspólnoty: „solidarność – znaczy razem iść do celu”.
Osobną kategorię pojęć stanowią natura, wiedza i sztuka. Natura niesie przestrogę ekologiczną („czas wreszcie przestać robić z natury ludzkich igraszek śmietnisko”) przybraną w bardzo atrakcyjny kształt muzyczny. Wiedza sięga dalej. „Człowiek jest miarą wszystkich rzeczy” – słyszymy – ale nie jest to powód do euforii (kolejne ostrzeżenie), albowiem „bez mądrości nie ma wiedzy”. Lapidarna konstatacja: „jakże ubogi byłby świat bez sztuki” (Sztuka) nie wymaga komentarza.
Czy można się dziwić, że listę „dziesięciu ważnych słów” zamyka Miłość? Czy jest artysta, który znalazł słowo ważniejsze? „Wszystko, by jej nie stracić (…) – wszystko za te słowa dwa: kocham cię.” Uniwersalne przesłanie pieśni sprawia, że spotyka się ona (obok utworu Wolność) z najżywszym przyjęciem. W swojej filmowej adaptacji powieści Anki Kowalskiej „Pestka” sięgnęła po Miłość Krystyna Janda. Włączyła ją do repertuaru artystka młodego pokolenia, Anna Maria Jopek. To niechybny znak, że słowa Marka Grechuty – jego bezprecedensowe wademekum – nie pozostają „wołaniem na puszczy”.

Główną część ANEKSU wypełnia inny album Grechuty nagrany na początku lat dziewięćdziesiątych – remake (czyli nowa wersja) płyty DROGA ZA WIDNOKRES (1972), uważanej powszechnie za przełomową w karierze artysty. Dlaczego Grechuta zdecydował się na powtórne nagranie albumu nie tylko cieszącego się dobrą sławą, ale uznawanego wręcz za kultowy? Złożyły się na to dwa czynniki. Po pierwsze, „specyficzna” sytuacja polskiej fonografii ostatnich lat – kultowy status albumu nie oznaczał bowiem, że był on dostępny na rynku. Po drugie – motywacja czysto artystyczna – Grechuta miał po prostu wielką ochotę nadać tym właśnie piosenkom nową postać. DROGA ZA WIDNOKRES stanowiła istotny składnik jego repertuaru koncertowego. Takie utwory jak Gdziekolwiek, Jeszcze pożyjemy czy Gdzieś w nas, to prawdziwe „złote przeboje”. Ale dwie dekady na estradzie zmieniły ich kształt.
Utwór Krajobraz z wilgą i ludzie otwiera recytatyw Marka Grechuty na tle chóru –
w wersie o skrzypcach „gdzie śpiewka stroszy siwe piórka” pojawia się melodyjna partia skrzypiec, znana tym, którzy śledzili ewolucję tej kompozycji na koncertach.
Zwraca uwagę sposób, w jaki artysta wykonuje piosenkę Gdziekolwiek – rezygnując z pięknego wstępu instrumentalnego, utożsamianego zwykle z tą kompozycją. Czyżby chciał podkreślić w ten sposób metafizyczną deklarację zawartą w wierszu Jana Zycha (autora zamieszczonej tu także Kantaty)?
Jeszcze pożyjemy – na początku lat siedemdziesiątych hymn „nowego Grechuty”, adresowany do tych, „którzy tańczą, gdy inni już padli z nóg” – wyzbyty jest tutaj oszczędności i zaskakuje śpiewnym refrenem oraz wyważoną partią saksofonu. Podobną „wielowymiarowość” zyskała gorzka litania Ryszarda Mielczewskiego-Bruno, Gdzieś w nas.
Wyjątkowo satysfakcjonująca pod względem muzycznym jest nowa wersja piosenki Pewność do wiersza Ewy Lipskiej. Utwór porywa rozkołysaną pulsacją (zainicjowaną już w poprzedzającej go Wędrówce), a zamyka go niezwykłe, „al-di-meolowskie” solo gitarowe Pawła Ścierańskiego. Muzyk ten był także filarem gitarowego brzmienia zbudowanego na oryginalnej DRODZE ZA WIDNOKRES.
Dwunastą edycję serii „Świecie nasz” kończy nagranie nowe, ale ma ono interesującą historię. W hotelu Pod Różą w Krakowie pojawił się pewnego dnia Ryszard Adamski – kierownik artystyczny Teatru Akademickiego UW. Poprosił Marka Grechutę, który zakończył właśnie recital, o napisanie muzyki do wiersza Stanisława Barańczaka. Wyjaśnił, że szuka pieśni do przedstawienia teatralnego. Artysta postawił kartkę z tekstem wiersza na pulpicie fortepianu i… skomponował utwór a vista, czyli „od pierwszego wejrzenia”. Tak narodziła się kompozycja Całe życie przed tobą, która weszła na stałe do spektaklu „Być czy też nie być… biografia duchowa Poety na podstawie twórczości Stanisława Barańczaka”. Młodzi aktorzy wykonują tę przejmującą pieśń a cappella – tak samo jak w przedstawieniu.
Poprzedza ją pełna filozoficznej głębi Kantata skomponowana przez Jana Kantego Pawluśkiewicza do słów Jana Zycha – utwór pojawił się po raz pierwszy na albumie KOROWÓD (1970), ale tu przypominamy go w nowszej wersji, pochodzącej z płyty ZŁOTE PRZEBOJE 1 (1990). Całe życie przed tobą można dziś odczytać jako dopełnienie Kantaty, a oba utwory składają się na inspirujący finał.

Daniel Wyszogrodzki

Lista utworów:

1. Ojczyzna
2. Wolność
3. Władza
4. Prawo
5. Praca
6. Wiedza
7. Solidarność
8. Natura
9. Sztuka
10. Miłość
11. Krajobraz Z Wilgą I Ludzie
12. Gdzieś W Nas
13. Gdziekolwiek
14. Może Usłyszysz Wołanie O Pomoc
15. Droga Za Widnokres
16. Jeszcze Pożyjemy
17. Wędrówka
18. Pewność
19. Kantata
20. Całe Życie Przed Tobą