JACEK KACZMARSKI

Kaczmarski Jacek - Krzyk / Live

. Opublikowano w Płyty CD - Jacek Kaczmarski


Kaczmarski Jacek - Krzyk / Live



Kaczmarski Jacek - Krzyk / Live - Porównaj ceny w Nokaut.pl



Informacje:
Data produkcji: 2002
Wytwórnia: EMI
Nośnik: 2 CD

Opis:

KRZYK to pierwsza solowa płyta Jacka Kaczmarskiego. Poprzedzał ją nagrany kilka miesięcy wcześniej album MURY, debiutancki program tria Gintrowski/Kaczmarski/ Łapiński. Niestety, KRZYK - bezprecedensowe wydarzenie artystyczne, prezentacja największego talentu tamtego pokolenia i tamtych lat - zanim zdobył status legendy, stał się swoistym kuriozum na styku polityki i fonografii. Album, nagrany legalnie w studiach Polskich Nagrań w marcu i czerwcu niezwykłego roku 1981, nie zobaczył światła dziennego, przetrzymany przez cenzurę i zablokowany w stanie wojennym. Zanim ukazał się w następnym - po 1981 - "jasnym" roku polskiej historii, 1989, Jacek Kaczmarski stał się postacią wyklętą, bardem podziemia, emigrantem.
Płyta ukazała się więc w osiem lat po nagraniu (ciekawostka w skali światowej...) i czas poddał ją okrutnej próbie - buntowniczy materiał z okresu Wielkiego Protestu, miał prawo stracić na aktualności w okresie Wielkiego Tryumfu. Czy tak się stało?
Materiał składający się na album KRZYK zawiera kilka pozycji obecnych wpisanych na trwałe we współczesny repertuarze koncertowy Kaczmarskiego, co już częściowo udziela odpowiedzi na postawione pytanie. Właśnie z tego albumu pochodzi kultowa Obława. Ale jest tu także Lekcja historii klasycznej, Sen Katarzyny II oraz pamiętna Ballada o spalonej synagodze. Po latach warto przyjrzeć się tym pieśniom na nowo.
KRZYK to solowy projekt Kaczmarskiego w pełnym tego słowa znaczeniu, chociaż towarzyszy mu na fortepianie Zbigniew Łapiński. Autorem wszystkich z siedemnastu utworów jest on sam, jedynie do dwóch tekstów muzykę napisał Łapiński (Meldunek i Pustynia 80). Na debiutanckim albumie tria, MURY, Jacek Kaczmarski podpisał się dokładnie pod połową repertuaru, pozostawiając drugą część Gintrowskiemu, który komponował w części także i do jego wierszy. Ale dopiero na albumie KRZYK Kaczmarski w pełni rozwija skrzydła. Jako autor, wykonawca oraz... tłumacz.
Podobnie jak debiutanckie MURY, również i KRZYK rozpoczyna się od adaptacji według Wysockiego. Adaptacji właśnie, albowiem Kaczmarski nie ograniczał się do prostych przekładów, kiedy wprowadzał do swojego repertuaru pieśni innych bardów (jaskrawym tego przykładem były Mury właśnie). Piosenka Nie lubię to aroganckie, buńczuczne motto "młodego gniewnego", kilkoma ostrymi pociągnięciami szkicujące galerię piosenek, która się przed nami otwiera: "Nie lubię, gdy mi mówią po imieniu, gdy w zdaniu jest co drugie słowo - brat". I od razu następują dwie niezwykle ważne utwory z "okresu dojrzewania", napisane w latach 1974-75: Przedszkole ("W naszym przedszkolu nie jest źle, kiedy się grzecznym jest") i Poczekalnia ze słynną aluzją "uwierzyliśmy megafonom". To fakt, w przedszkolu zwanym PRL lepiej było być grzecznym, ale megafonom propagandy nie należało wierzyć w żadnym razie.
W zaskakującej poincie pieśni Meldunek, po wysłuchaniu raportu z kamieniołomów i doniesienia o szczerym zaangażowaniu pracujących i podnoszeniu wydajności pracy, dowiadujemy się, że autorem pisma jest "starszy niewolnik, Trak Spartakus". Jednak prawdziwa Lekcja historii antycznej czeka nas w pieśni pod takim właśnie tytułem - po słynnych pierwszych słowach "Pamiętników" Juliusza Cezara, przekonujemy się, jak łatwo republika zamienia się w tyranię w rękach despoty: "Skargą, krzykiem i płaczem rozbrzmiewa cały świat, a Juliusz Cezar ćwiczy lapidarność stylu".
Lekcję historii nowożytnej znajdujemy w pieśniach Starość Piotra Wysockiego ("Śmieje się Moskal nade mną pochylony - już po walce, generale, już po walce ten okop jest stracony") i Sen Katarzyny II ("Na smyczy trzymam filozofów Europy..."). Mit miesza się ze współczesnością w utworze Kasandra ("Już mrówcza fala toczy się po polu, gdzie niewzruszenie tkwi Czerwony Koń"). Ale najbardziej złowieszczo brzmi finałowe przesłanie tej pieśni: "Są ludy, co dojrzały do śmierci z rąk ludów niedojrzałych do życia..." Czyżby aż tak czarno widział Kaczmarski przyszłość własnej ojczyzny, kiedy - w 1978 roku - pisał tę przygnębiającą pieśń?
Niewątpliwie najbardziej znanym utworem z płyty KRZYK jest Obława, wzorowana częściowo na pieśni Wysockiego ("Polowanie na wilki"). Ten doskonały utwór, bodaj do dziś najszerzej utożsamiany z twórczością Jacka Kaczmarskiego, zawiera w sobie wszystkie cechy hymnu pokolenia: heroizm, poczucie zagrożenia, nierówność szansy na przetrwanie i wolę walki do upadłego, do końca: "Lecz nie skończyła się obława i nie śpią gończe psy i giną ciągle wilki młode na całym wielkim świecie! Nie dajcie z siebie zedrzeć skór! Brońcie się i wy! O bracia, wilcy! Brońcie się nim wszyscy wyginiecie!" Upraszczając kasandryczną wizję tej pieśni można powiedzieć, że przeciwko młodym wilkom wyjechały wkrótce czołgi. Ale metafora owej przypowieści jest szersza - wilk to człowiek, polowanie to... świat.
Tytułowy KRZYK kontynuuje jakże ważny wątek "malarski" w twórczości Jacka Kaczmarskiego. Tym razem inspiracją stał się słynny obraz Muncha - ekspresji tego dzieła dorównuje ekspresja interpretacji, kiedy poeta śpiewa: "Zatykam uszy swe! Mój własny krzyk, mój własny krzyk ogłusza mnie!" Tak, to był krzyk rozpaczy.
Na paradoks zakrawa fakt, że to właśnie Krzyk był zamykającym utworem albumu - nastąpiły po nim lata milczenia, lata mroczne. Głos Kaczmarskiego powrócił do nas echem dopiero na falach eteru, kiedy to bard-wygnaniec związał się z monachijską Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa. Ten ważny okres uwieczniły wydane po raz pierwszy na CD programy: KOSMOPOLAK, DZIECI HIOBA i GŁUPI JASIO.

Daniel Wyszogrodzki

Lista utworów:

CD1

1. Nie lubię
2. Przedszkole
3. Poczekalnia
4. Manewry
5. Kosmonauci
6. Pustynia 80
7. Meldunek
8. Obława
9. Kasandra
10. Lekcja historii klasycznej
11. Misja
12. Sen Katarzyny II
13. Starość Piotra Wysockiego
14. Ballada feudalna
15. Ballada o spalonej synagodze
16. Nawiedzona wiek XX
17. Krzyk

CD2

1. Nasza klasa
2. Przejście Polaków przez Morze Czerwone
3. Bajka o Głupim Jasiu
4. Pan Kmicic (Trylogia)
5. Tradycja
6. Ballada wrześniowa
7. Jalta
8. Opowieść pewnego emigranta
9. Kara Barabasza
10. Lalka, czyli polski pozytywizm
11. Obława
12. Obława 2
13. Obława 3
14. Powrót sentymentalnej panny "S"
15. Zbroja
16. Epitafium dla W. Wysockiego